Recent Posts

Sunday, February 7, 2016

MWAMPONDELE ajaza fomu ya uchumi wa CCM Mkoa wa Mbeya

 Kushoto ni James Mwampondele Mwasunga, akiwa na Mhariri mkuu wa Kalulunga Blog.

Na, kalulunga blog, Mbeya

MJUMBE wa baraza kuu la Wazazi Taifa w Chama Cha Mapinduzi (CCM), kutoka mkoa wa Mbeya, James Mwampondele Mwasunga, amejaza fomu ya kuwania nafasi ya ukatibu wa fedha na uchumi wa chama hicho unaotarajia kufanyika hivi karibuni.

Mfanyabiashara huyo alipofuatwa na mtandao huu katika mahojiano maalum, alisema kuwa, mbali na wenzake zaidi ya watano ambao wamechukua fomu za nafasi hiyo, anaamini kuwa akipata nafasi hiyo atainua uchumi wa chama hicho na kuweza kujitegemea.

Alisema mbali na sifa ya uongozi wa kampuni yake ya Ajim enterprises Limited, amekuwa akishiriki vema shughuli zote za chama kwa hali na mali.

"Mwaka 2015 nimeshiriki katika kampeni na viongozi wa kitaifa waliofika Mbeya. Lakini nina uzoefu mkubwa katika shughuli za kiuchumi kwa zaidi ya miaka 20 ambapo nimekuwa nikiingia mikataba na kampuni za kitaifa na kimataifa na kusimamia miradi" alisema Mwampondele.

Alizitaja baadhi ya kampuni ambazo amefanya nazo kazi kuwa ni pamoja na Mbeya Cement, Twiga Cement Dar Es Salaam, Tanzania Ciggarate (TCC), Tanzania Briweries (TBL), Serengeti Briweries, TPC Sugar-Moshi, YARA Fertilizer, African Coffee Acc, Bank of Tanzania (BOT), Halmashuri, watu binafsi nk.

"Nimefanya nao kazi za Ujenzi wa majengo (CIVIL WORKS), MECHANICAL ENGINEERING-FACTORY ISTALLATION, MAINTENENCE & FABRICATION na kuwauzia vifaa vya ujenzi jumla na rejereja na zaidi watu wanaweza kunifahamu kwa kutembelea website yangu ya www.ajimenterprises.com" amesema Mwampondele.

Mbali na Mwampondele, wana CCM wengine ambao wamejaza fomu ya nafasi hiyo ni Mbunge wa Jimbo la Mbeya Vijijini Oran Manase Njeza, Elius Ndabila na Dkt. Steven Mwakajumilo ambaye ni mtumishi wa benki kuu tawi la Mbeya.

MGANGA MKUU MSAIDIZI WA MANISPAA YA ILALA WILLY SANGU AFURAHISHWA NA KITUO HICHO CHA KISASA KUFUNGULIWA


 Mganga Mkuu Msaidizi wa Manispaa ya Ilala, Willy Sangu akizungumza jambo na wafanyakazi wa kituo hicho na wadau Dar es Salaam waliofika katika uzinduzi huo wa kituo kipya cha kisasa kinachotoa huduma mbalimbali za Upasuaji  (PICHA ZOTE  NA KHAMISI MUSSA)







  Mganga Mkuu Msaidizi wa Manispaa ya Ilala, Willy Sangu (wapili kulia) akiangalia Daftari la mahudhurio na kuona namba kubwa ya wagonjwa inayoongezeka kwa wanawake ni ya watu wenye magojwa ya UTI, kushoto ni Mkurugenzi wa Kituo cha JPM

Saturday, February 6, 2016

Focc yafadhili matibabu ya watoto wenye vichwa vikubwa na mgongo wazi

Mjumbe wa bodi ya shirika lisilo la kiserikali la FOCC, Mtemi Miya, akizungumza na waandishi wa habari katika Hospitali ya Rufaa Mbeya jana.

Na, Kalulunga blog, Mbeya

Shirika lisilo la kiserikali la Friends of  Children with Cancer (FOCC), limeendelea kuikomboia jamii kwa kufadhili matibabu ya watoto waliozaliwa wakiwa na vichwa vikubwa na migongo wazi nchini.

Hali hiyo imejidhihilisha mkoani Mbeya Jana, baada ya timu ya shirika hilo kufika na kuwagharamia watoto zaidi ya 10 wenye vichwa vikubwa.

Akizungumza na waandishi wa habari jana katika hospitali ya mkoa wa Mbeya, Mjumbe wa bodi wa shirika hilo, Mtemi Miya, alisema tayari madaktari bingwa kutoka Jijini Mwanza, walikuwa wakiendelea na upasuaji kwa watoto wenye matatizo hayo, ambapo marafiki wa shirika hilo wamesaidia gharama za usafiri wakiwemo FAST JET.

"Kansa ya utotoni inatibika na sisi tunafanya kazi ya kuwatafuta marafiki na watoto wenye matatizo ya vichwa vikubwa nchini na kuwagharamia hasa nauli maana matibabu ni bure lakini wataalam wapo katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na Bugando Jijini Mwanza" alisema Mtemi.

Alieleza kuwa, tangu Ijumaa mpaka Jumamosi, watoto 15 tayari wamefanyiwa upasuaji na wanaendelea vizuri.

Kuhusu uwepo wa madaktari hao bingwa alitanabaisha kwamba, madaktari hao wanatarajia kuondoka Mbeya kesho siku ya Jumapili.

Amewasihi wazazi na walezi ambao watoto wao wana matatizo hayo kutowaficha bali kuwapeleka katika hospitali ambapo wakipewa rufaa ya kwenda Muhimbili Jijini Dar es Salaam, shirika lao litawafadhili kwa usafiri.

Tangu kuanzishwa kwa shirika hilo mwaka 2013, zaidi ya watoto 80 wamepata msaada wa matibabu.

Friday, February 5, 2016

UKEKETAJI TANZANIA; Mfumo jike unaoendekeza mfumo dume

Na Gordon Kalulunga.
KWA mujibu wa WIKIPEDIA, kamusi huru, inaeleza kuwa Ukeketaji ni neno linalotokana na mzizi keket, ambao unabeba maana ya kuharibu. 
 
Mara nyingi tendo la ukeketaji unaitwa pia "tohara" kwa kulifananisha na upasuaji mdogo wa wanaume lakini mambo ni tofauti kabisa.

Hapa sehemu za nje za viungo vya uzazi zinakatwa kusudi wasifurahie sna tendo la ndoa, hivyo wawe waaminifu zaidi kwa waume wao.

Kinyume na tohara ya wavulana matabibu wanaona hasara nyingi katika desturi hiyo. Ukeketaji unasababisha wasichana wengi kufa na wengine wengi kupatwa na maumivu makali wakati wa hedgi, wa tendo la ndoa na wakati wa kujifungua.

Kwa sababu hizo serikali nyingi za dunia zimeupiga marufuku. Pia madhehebu kadhaa yanatoa mafundisho kuwa ni kinyume cha masharti ya dini yao.


Kila mwaka ifikapo Februari 9, hapa nchini tunaanzimisha siku ya kupinga ukeketaji. Leo hii tunajitahidi kama nchi kupinga vikali vitendo tulivyovipachika jina la ukatili wa kijinsia ama wengine wanaita majina kadha wa kadha likiwemo jina la mila na desturi zilizopitwa na wakati.
Mambo haya yanapingwa zaidi na watu waliopo mijini, lakini wale waliopo vijijini kwao hali zile ni za kawaida sana na  kizuri au kibaya hata watu waliopo serikalini wanaungana na baadhi ya watu wa vijijini kwao hususani katika suala la ukeketaji.
 
Mwaka 2012-12013, nikiwa chini ya mpango wa fellowship chini ya mfuko wa kusaidia vyombo vya habari nchini Tanzania Media Fund(TMF), nikibobea katika uandishi wa afya ya uzazi, nilifika mkoani Mara katika wilaya za Bunda, Butiama na Musoma na kubaini mamboi kadhaa.
Baada ya serikali kuonekana kuzuia na kukataza mila ya baadhi ya makabila hapa nchini kuwakeketa wasichana, mkoani Mara, baadhi ya makabila yanayokeketa yamebuni mbinu mpya.
 
Mbinu inayotumika kwa sasa kuwakekata wasichana hao ni kuandaa sherehe inayofanana na siku ya kuzaliwa yaani(Birthday).
 
Baadhi ya wananchi na viongozi wa afya wilayani Musoma na Bunda mkoani Mara walioomba hifadhi ya majina yao, wanasema bado ukeketaji unandelea kufanyika kwa wasichana hasa nyakati shule zikifungwa.
Wanasema mbinu inayotumika ili kukwepa mkono wa sheria kwa wakeketaji ni kuwakusanya mabinti wachache au mmoja mmoja na kuwakeketa huku wakiimba nyimbo za kumpongeza binti kwa kuazimisha siku yake ya kuzaliwa.
‘’Mbinu inayotumika kwasasa na vifaa vya mangariba ni vile vile, lakini ilikukwepa mkono wa sheria na kukamatwa wazazi wa wasichana na mangariba hao, hupanga mbinu nzito na baada ya kuwakeketa wasichana hao uimba wimbo wa Happy birthday’’ walisema kwa nyakati tofauti wananchi hao.
Baadhi ya wasichana wanaoishi wilayani Musoma waliohojiwa na mwandishi, walisema wao tayari wamekeketwa na hawaoni ubaya wa kitendo hicho kwasababu ndiyo mila na desturi za makabila yao.
 
‘’Ni kawaida tu, mbona hata wanaume wanaenda jando! Tatizo labda ni kwamba ninapotaka kukutana kimwili na mtua siye wa kabila la kwetu huwa naona aibu kidogo maana hata nikienda nae mimi nachelewa kufika kileleni wakati yeye anawahi na hisia zangu zinakuwa mbali’’ alisema ‘’Judith’’ jina siyo halisi.
 
Dhana hiyo ya kukeketa baadhi ya makabila yanaamini kuwa kukeketa kutalinda ubikira wa wasichana na kuwafanya wanawake wasiwe wahuni (Malaya).
Pia wapo watu wengine wanaamini kwamba kumkeketa msichana ni heshima kwa mwanamke.
 
Baadhi wanasema hali hiyo inaongeza raha ya kujamiiana kwa waume zao, na kitendo hiki kinaaminika kuongeza uwezekano wa wanawake kuolewa na kuimarisha uwezo wa kuzaa.
 
Madhara yake ni nini?
Wataalam wanasema kuwa kukata sehemu za via vya uzazi kunaweza kusababisha kutoka damu nyingi. Hii inaweza kusababisha kifo au upungufu mkubwa wa damu kwa mkeketwaji hatimaye kufariki dunia.
 

Maambukizi ya magonjwa.
Mambukizi ya magonjwa ya naweza kutokea kwasababu ya kutumia vifaa vichafu na pia yanaweza kutokea kwa kutumia dawa za kienyeji za kuponyesha vidonda.
Maambukizi yanaweza yakaenea hadi kwenye tumbo la uzazi, mirija ya kupitishia mayai, na kwenye mayai ya uzazi na kusababisha maumivu ya mara kwa mara hata ugumba. Mambukizi ya magonjwa yanaweza kusababisha kifo.
 
Kubana mkojo:
Baada ya kukeketwa wanawake wanaweza kubana mkojo kwasaa nyingi au siku nzima kwasababu ya maumivu au kwa kuogopa kupitisha mkojo kwenye vidonda. 
 
Hata baada ya vidonda kupona mwanamke aliyeshonwa uke, tundu linaweza likawa dogo mno kuweza kutoa mkojo.
 
Matatizo wakati wa siku za hedhi:
Kama mlango wa uke ni mdogo sana kiasi cha kutoruhusu damu ya hedhi kutoka vizuri, damu inaweza kukusanyika ndani ya uke na tumbo la uzazi.
Hii inaweza kusababisha maambukizi ya magonjwa, na tumbo la uzazi kuvimba kwasababu ya damu ya  hedhi.
 
Ushauri;
Jamii inapaswa kuendelea kuelimishwa kuhusu ubaya wa kitendo hicho cha ukeketaji kabla ya kutumia nguvu, maana katika jamii ya wanaokeketwa inaamini kuwa hakuna mwanamke anayeweza kuolewa bila kukeketwa.

Lakini tujiulize kuwa je nani anaendeleza mfumo dume katika jambo hili? Jibu linaweza kuwa ni kwamba, wanawake wanaendeleza mfumo jike kwa kuutukuza mfumo dume.
Maswali yafuatayo ni vema yakajulikana vizuri kuwa, Je wanawake hawawezi kuolewa bila kukeketwa? Je wanawake wakikataa kukeketwa wanaume hawatawaoa?
Basi cha kufanya ili kufanikiwa katika suala la ukeketaji wa wanawake, ukemewe kwa nguvu zote za jamii, kuwaeleza wanawake wanaoendekeza mila hiyo ambayo tafsiri yake ni mfumo jike kuendekeza mfumo dume.
Mwandishi 0754 440740
kalulunga2006@gmail.com

Dr. Lazaro; Maandalizi ya uchaguzi Mkuu yasifanywe kama dharula

Na, www.kalulunga.blogspot.com

MAANDALIZI mengi yanafanywa kama dharula, jambo ambalo linaleta changamoto kubwa kwa wasimamizi.

Hayo yamesemwa leo na Kaimu Mkurugenzi wa Jiji la Mbeya, Dr. Samwel Lazaro, katika ukumbi wa GR. Hotel uliopo Jijini Mbeya, katika mkutano wa tathimin kati ya Tume hiyo na Asasi za kiraia kutoka mikoa ya Mbeya, Rukwa na Katavi, ambazo zilipewa vibali vya kutoa elimu ya mpiga kura wakati wa uchaguzi 2015, uliofanyika katika ukumbi wa GR Hotel iliyopo Jijini Mbeya.

Kuhusu daftari la kudumu, Dr. Lazaro amesema uandikishaji unafanywa, lakini mpiga kura akienda kwenye kituo cha kupigia kura hakuti jina au mtu ambaye hana kitambulisho lakini jina lake linakuwemo kwenye orodha, hali hiyo inaleta mkanganyiko.

"Ucheleweshwaji wa fedha na vifaa kunachangia kudhoofisha kutoa mafunzo na uelimishaji kwa wananchi na vifaa vinapochelewa kufika vituoni hasa kwenye Halmashauri, inazua sintofahamu kwa wapiga kura hasa wenye itikadi za siasa" amesema Dr. Lazaro.

Ameishauri Tume kuwa maelekezo ya nyongeza hasa kuhusu mabadiliko fulani, wasimamizi huwa wanaelewa, lakini wanakuwa na wakati mgumu hasa watoa elimu. Hivyo maelekezo yote yawe yanatolewa mapema.

Mfumo wa ujumlishaji wa matokeo.

Kuna mafanikio makubwa yaliyoonekana mwaka jana 2015 ambapo fujo hazikuwepo na kwamba ushauri wake kwa Tume ya Taifa ya Uchaguzi, iwe inatoa haki tofauti na sasa ambapo wasimamizi wanalazimishwa kutoa matokeo kwa muda mmoja bila kuangalia wingi wa watumishi na wingi wa vituo katika Halmashauri husika.

Kuhusu vyama vya siasa.

"Kumetokea upotoshwaji mkubwa sana ikiwemo kutokutumia kalamu zinazokuwepo kila kituo. Huo ni upotoshaji unaotokana na vyama vya siasa, hivyo tume tumieni sheria kubana wanasiasa na wanasiasa wapotoshaji ili kuepusha vurugu"

"Kuna kundi la wanasiasa wanatengeneza hira na shari kwa ajili ya kuleta vurugu, hivyo Tume liangalieni hilo pia" alisema Dr. Lazaro.

Amesema changamoto kubwa ambayo ilijitokeza kwa Jiji la Mbeya, ni malalamiko ya baadhi ya wanasiasa kusema kuwa mbona watu fulani wanaenda kupiga kura  katika eneo fulani wakati hawakujiandikisha kwenye eneo analotoka? "Rai yangu ni kwamba, vyama vya siasa viweke mawakala ambao wanawatambua wakazi husika wa maeneo husika wakati wa kujiandikisha ili kuepuka upotoshaji na sintofahamu wakati wa kupiga kura".

Jiji la Mbeya (Jimbo la Mbeya Mjini) kwa mwaka jana, lilikuwa na vituo 604.

Wapiga kura 15,596,110 walijitokeza kupiga kura mwaka 2015



Kaimu Mkurugenzi wa utawala wa rasilimaliu watu wa Tume ya Taifa ya uchaguzi, Hamis Mkunga, akifungua mkutano wa tathimini kati ya Tume hiyo na Asasi za kiraia kutoka mikoa ya Mbeya, Rukwa na Katavi, zilizotoa elimu ya mpiga kura wakati wa uchaguzi 2015. Mkutano huo umefanyika leo katika ukumbi wa GR Hotel iliyopo Jijini Mbeya. (Picha na Kalulunga Blog).


Na, www.kalulunga.blogspot.com

Wapiga kura 15,596,110 sawa na asilimia 67 ya waliojiandikisha kupiga kura katika uchaguzi mkuu nchini Tanzania, uliofanyika mwaka jana 2015, ndiyo walijitokeza kupiga kura za urais, ubunge na udiwani.

Hayo yamebainishwa leo na kaimu Mkurugenzi wa utawala wa rasilimali watu wa Tume ya Taifa ya uchaguzi, Hamis Mkunga, katika mkutano wa tathimin kati ya Tume hiyo na Asasi za kiraia kutoka mikoa ya Mbeya, Rukwa na Katavi, ambazo zilipewa vibali vya kutoa elimu ya mpiga kura wakati wa uchaguzi 2015, uliofanyika katika ukumbi wa GR Hotel iliyopo Jijini Mbeya.

Mbele ya wawakilishi hao wa asasi za kiraia ambazo zilipata ridhaa na tume hiyo kutoa elimu hiyo mwaka jana, Mkunga alisema kuwa, licha ya changamoto zilizojitokeza katika utoaji wa Elimu ya Mpiga kura, uchaguzi huo ulikuwa wa mafanikio makubwa ukilinganisha na uchaguzi Mkuu wa mwaka 2010.

“Katika uchaguzi wa mwaka 2015 jumla ya wapiga kura 15,596,110 sawa na asilimia 67 ya waliojitokeza kupiga kura tofauti na uchaguzi wa mwaka 2010 ambapo jumla ya wapiga kura 8,626,303 sawa na asilimia 42.8 walijitokeza”alisema Mkunga.

Kwa upande wa kura zilizoharibika, Tume hiyo ya Taifa ya uchaguzi, ilisema kuwa kura zilizoharibika/kukataliwa mwaka 2015, zilikuwa 402,248 sawa na asilimia 2.5 ambapo mwaka jana 2010 kura 227,889 sawa na asilimia 2.65 ziliharibika.

"Napenda kutoa wito kwa asasi za kiraia kuendelea kushiriki na Tume ya Taifa ya Uchaguzi katika kuelimisha Umma juu ya wajibu na haki za msingi za raia katika michakato ya chaguzi mbalimbali ili kukuza Demokrasia nchini" alisema Hamis Mkunga.

Kwa upande wa wakilishi wa asasi za kiraia, walipongeza vyombo vya habari kwa kuwezesha uhamasishaji wa Amani na utulivu nchini hasa wakati wa uchaguzi mkuu 2015.

"Navipongeza sana vyombo vya habari nchini na waandishi wa habari kwa uhamasishaji wa Amani wakati wa uchaguzi mkuu 2015. Naweza kusema kuwa, vyombo vya habari na waandishi wa habari ndiyo wanapaswa kupewa sifa na hongera za dhati katika uhamasishaji wa Amani wakati wa uchaguzi, ila tuendako nashauri vifike na vijijini" alisema Faustina Vallery kutoka asasi ya RAJI (Resources Oriented Dev Initiative. Rukwa/Katavi. 

Naye Side Mohamed, kutoka asasi inayojishughulisha na masuala ya utetezi wa haki za binadamu na uangalizi wa haki za binadamu mkoani Mbeya, alisema kuwa anawashukuru sana Wakurugenzi wa Halmashauri za wilaya zote nchini kwa kuwezesha uhaguzi licha ya kuwa na majukumu ambayo yalipandana kutokana na ujenzi wa maabara na wakati huo huo shughuli za uchaguzi.

"Mashirika mengi yapewe fursa za kutoa elimu za kiraia kwa kuyapatia fedha kila wakati badala ya kusubiri wakati wa uchaguzi na kupeleka maombi Taifa (Dar es Salaama), wakati wenyeviti wa Tume wapo mikoani" alisema Side Mohamed.

 Kulia ni Afisa Maendeleo ya Jiji la Mbeya, Vincent Msolla, akifuatilia mada ambapo alipopewa nafasi ya kuchangia alilitaja kundi la wanafunzi wa vyuo na vyuo vikuu, kuwa ni moja la wapiga kura ambao walijiandikisha lakini hawakupata fursa za kupiga kura kutokana na wakati huo vyuo kutofungua.


 Baadhi ya washiriki wa mkutano huo wakiwa wanasoma makarabrasha ndani ya ukumbi.

 Mjumbe kutoka mkoa wa Katavi akiwakilisha asasi ya walemavu, akiwa ndani ya ukumbi wa mikutano.

 Baadhi ya waandishi wa habari wakichukua kumbukumbu za matukio.
 Meza kuu.



Thursday, February 4, 2016

Mfumo wa Luku uwe uondolewe haraka katika hospitali ili kuokoa maisha ya mama na watoto wachanga Tanzania





 Nyangeta Makori ambaye ni mjamzito anatoka kijiji cha Nyambono wilaya ya Musoma vijijini mkoani Mara akifika katika kituo cha afya cha Manyamanyama wilaya ya Bunda baada ya kusafiri kwa pikipiki kwa saa zaidi ya tatu akifuata huduma ya kujifungua.


NA GORDON KALULUNGA

Niliandika makala hii mwaka 2013, si vibaya kuisoma kwa ambao hawakubahatika kuisoma.
 
 
Sera ya afya ya mwaka 2007 inaeleza mipango madhubuti ya kuhakikisha huduma bora za afya zinapatikana katika kila kata ambapo kila kijiji inatakiwa kuwe na Zahanati na kila kata kuwe na kituo cha afya na wataalamu wenye taaluma.


Sera hiyo inaeleza pia kuwa serikali kwa kushirikiana na wananchi na wadau wengine yakiwemo mashirika mbalimbali itahakikisha kuwa katika sehemu hizo za kutolea huduma za afya kutakuwa na mazingira mazuri na vifaa tiba.
 

Neno mazingira ni neno pana sana, linajumuisha hewa, ardhi, maji, mimea, maisha ya wanadamu na wanyama ikiwa ni pamoja na mienendo na tabia za jamii na jinsi wanavyohusiana.


Lakini katika baadhi ya zahanati, vituo vya afya, hospitali za wilaya, mikoa na hata hospitali za rufaa hali haipo hivyo nchini.


Kuna uhaba mkubwa wa maji, tatizo la umeme ambapo kutokana na mfumo wa serikali kuamua kutumia Luku hospitali nyingi wanapata shida hasa wakati wa upasuaji(Oparation) huku wakihofia unit kuisha maana ukinunua umeme mwingi na hata makato wakati wa kununua tena yanakuwa makubwa zaidi na bajeti hazitoshi.



Katika kituo cha afya cha Manyamanyama Wilayani Bunda mkoani Mara wataalam akiwemo muuguzi mkuu wa hospitali hiyo Adelaida Masige anasema kuwa ni vema serikali ikabadili mfumo huo wa Luku katika hospitali zinazotoa huduma za upasuaji.


‘’Mfumo huu wa Luku haufai hasa katika hospitali tunazotoa huduma za upasuaji maana unit zikiisha ukiwa katika chumba cha upasuaji ni hatari kubwa kwa mgonjwa’’ anasema Adelaida.


Mjamzito Nyangeta Makori mkazi wa kijiji cha Nyambono wilaya ya Musoma vijijini, kutokana na usafiri unaofaa kwa mjamzito kutokuwepo, alilazimika kukodi pikipiki na kupita katika barabara mbovu kwa saa nne, huku akisikilizia uchungu kutoka Msoma vijijini mpaka Kituo cha afya cha Manyamanyama wilaya ya Bunda.


Alitoka saa 8;30 nyumbani kwake na kufika saa 11:30 jioni kisha kupokelewa katika kituo cha afya cha Manyamanyama, baada ya muda wa saa moja alijifungua mapacha, Doto akiwa na kilo 3.1 na Kulwa naye ana kilo 3.5.

Nyangeta anasema huu ni uzao wake wa tano ana watoto sita wote wakiume, watoto wa nne amejifungulia nyumbani akisaidiwa na wifi yake kwa kumshika sehemu ya mgongo wakati wa kujifungua na yeye kusukuma na kutoa mtoto.


Kitu kinachosababisha Nyangeta kuzalia nyumbani watoto wanne ni kijiji anachokaa hakuna zahanati na hospitali iko mbali.


Wifi yake Nyangeta ambaye tunaweza kumwita shujaa, amemuokoa Nyangeta asipoteze maisha kwa kumshawishi kwenda katika kituo cha afya kujifungua pamoja na kumsindikiza kutoka musoma vijijini mpaka Bunda, lakini pia ndiye mwanamke aliyemsaidia kujifungua nyumbani watoto wanne.

 
Huyo ni mmoja wa wajawazito Tanzania wanaokumbana na shida wakati wa kutafuta huduma za kujifungua ikiwa pamoja na umbali, usafiri usio wa uhakika, umasikini na barabara mbovu.


Kwa mujibu wa utafiti wa masuala ya afya ya uzazi ya Kitaifa wa serikali mwaka 2010(TDHS) unaeleza kuwa kila siku wajawazito 23 wanapoteza maisha kwa matatizo mbalimbali ya uzazi wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua.


Zahanati ya Bunda, ni moja ya zahanati zinazokumbwa na changamoto ya miundombinu ikiwemo ya chumba cha kuchomea sindano wagonjwa kukosa madirisha!.
Msaidizi wa mganga wa zahanati ya Bunda Victoria Awino anasema kuwa hiyo ni changamoto kubwa katika zahanati yao.


‘’Tatizo kubwa la miundombinu ni pamoja na chumba cha kuchomea sindano wagonjwa kutokuwa na dirisha na sehemu ya mapokezi pia hatuna dirisha na nyumba za watumishi ni tatizo’’ anasema Victoria Awino.


Zahanati hiyo inahudumia wagonjwa kati ya 30 mpaka 40 kwa siku.
Katika kijiji cha Kambubu kata ya Nyamang’uta wilayani humo baadhi ya wananchi wamemuomba waziri wa nchi uratibu wa sera na Bunge Stephen Wasira kuokoa wajawazito katika kijiji cha Kambubu kutokana na kukosa imani na kituo cha afya cha Ikizu maarufu kama Nyamuswa.


Wanasema katika kituo cha afya cha Ikizu kumekuwa na manyanyaso makubwa kwa wajawazito huku wakitozwa gharama kubwa za kujifungua huku mazingira na miundombinu ya chumba cha kujifungulia ikiwa haina utu.


Kijana Samson James anasema kuwa wanalazimika kwenda katika kituo hicho cha afya kwa ajili ya kupata vipimo tu.


‘’Tunaenda Nyamuswa kwa ajili ya kupata vipimo na dawa huwa tunanunua maduma ya dawa na endapo katika maduka ya dawa kungekuwa na vipimo tusingethubutu kwenda huko’’ anasema Samsoni.


Mwenyekiti wa kitongoji cha Kambubu Warioba Kiharata anasema ili kupata huduma bora za afya katika kituo cha afya cha Ikizu hasa kwa wajawazito na watoto chini ya miaka mitano kama huna fedha basi ni lazima utambike.


‘’Huduma za afya ni shida na pale Nyamuswa ni za kutambikia na hapa hatuna zahanati, ukiwaambia kuwa wakusaidie mkeo anaumwa wanakuuliza kuwa sasa wao wafanyeje!’’ anasema Kiharata.


 
Anasema kutokana na hali hiyo, wananchi wamehamasishana kujenga zahanati ya kijiji chao na tayari wamekusanya mchanga na mawe na kwamba hata Mbunge wao Stephen Wasira anayo taarifa hiyo lakini bado hawajaruhusiwa kujenga kwa miaka zaidi ya mitatu sasa.


‘’Kwa sasa katika kijiji chetu tunasubiri kibali cha kujenga zahanati ambapo wanaotukwamisha ni serikali hawataki kutupa ramani’’ anasema Mwenyekiti huyo.


Mjamzito Agnes Baraka anasema wajawazito wanaopata huduma bora hospitalini ni wale wenye uwezo wa kifedha na ambao hawana uwezo huo wanajifungulia nyumbani au kwa wakunga wa jadi.


‘’Kama mimba haina matatizo unaweza kutozwa Sh.7,500 baada ya kujifungua ili utoke hospitali,  na baada ya kujifungua mtoto akiumwa mapokezi ni Sh3,000, daftari 300 hapo bado gharama za vipimo na wenye bima ya afya ya jamii(CHF) wanapimwa bure lakini dawa wananunua’’ anasema Agness.


Anna Japhet(35) anasema kuwa wakunga wa jadi wanatoa huduma bure na wale wanaotoza fedha ni Sh. 3,000 tofauti na hospitalini ambako mjamzito analazimika kununua karatasi, gaharama za kitanda, na mafuta ya taa 1,000.


Diwani wa kata hiyo Kelemba Jonathan Ilubi anasema ujenzi wa zahanati katika Kijiji cha Kambubu anajua nguvu kubwa waliyoitumia wananchi lakini hawapati ushirikiano kutoka serikalini licha ya yeye pia kupigania ujenzi wa zahanati hiyo.


‘’Wananchi wamejitolea kwa kiasi kikubwa lakini hakuna utekelezaji kutoka serikalini na Mbunge Wasira anakwamishwa maana alishatoa Shilingi Mil.2 lakini mahitaji kamili ya ujenzi wa zahanati ni Mil.60’’ anasema Diwani Ilubi.


Kituo cha afya cha Ikizu hakina gari wala pikipiki kwa ajili ya wagonjwa hivyo hali hiyo inawalazimu wagonjwa wakiwemo wajawazito wanaotakiwa kufanyiwa upasuaji kukodi pikipiki ili kupelekwa hospitali teule ya wilaya niliyopo umbali wa kilomita 25.


 ‘’Tunalazimika kukodi ‘’Toyo’’ au ‘’michomoko’’ tax kwa Sh.30,000 ili kuwapeleka wagonjwa ‘’DDH’’ hospitali ya wilaya’’ walisema baadhi ya wananchi ambao waliomba hifadhi ya majina yao.


Mganga mkuu kiongozi wa kituo hicho cha afya cha Ikizu kilichopo eneo la kata ya Nyamuswa tarafa ya Ikizu Dr.Abahehe Kanora, anasema kuwa kituo hicho hakina gari la wagonjwa na walitegemea kuwa Rais Jakaya Kikwete angewapelekea kutokana na ahadi yake alipokuwa akiomba kura kwa wananchi wa eneo hilo mwaka 2010.



‘’Hapa kulikuwa na gari Pick up lakini iliuzwa na kuharibika mwaka 1996 na wilaya ina ambulance moja tu, tegemeo letu kubwa pamoja na wananchi ilikuwa ni kutimia ahadi ya Rais Kikwete ambapo aliahidi pale njia panda kwenye mti wa kumbukumbu ya Chifu Makongoro aliposimamishwa na wananchi mwaka 2010’’ anasema Dr. Kanora.


Alipoulizwa kama wajawazito na watoto hupatiwa matibabu bure kama inavyoelekezwa na sera ya afya ya mwaka 2007 ili kupunguza vifo vya makundi hayo, alisema kuwa kwanza hakuna dawa zinazopelekwa maalumu kwa ajili ya makundi hayo.


Kuhusu maji anasema mpaka sasa kuna tatizo kubwa la maji na kila mgonjwa wakiwemo wajawazito lazima aende na ndugu yake ambapo baadhi ni lazima waende na maji eneo la kituo hicho cha afya.
 

Kituo hicho licha ya kukabiliana na hali hiyo ya miundombinu na mazingira,familia mbili za watumishi wa kituo hicho hawana vyoo na kulazimika kujisaidia katika choo cha wagonjwa kilichopo umbali wa mita 25 baada ya choo walichokuwa wakichangia kubomoka.



Katika hospitali ya Butiama, chumba chenye dirisha moja kina vitanda kumi na hewa ni ndogo na wanawake wajawazito wanalazimika kutumia choo cha nje kilichopo umbali wa mita thelathini hali ambayo ni hatari na wanaweza kujifungulia chooni.


Pia kuna ukosefu wa miundombinu ya kutosha zikiwemo wodi za watoto, wanawake na wanaume katika hospitali ya Butiama.


Hicho ni moja ya kielelezo tosha kuwa lengo la milenia la kupunguza vifo vya wajawazito na watoto chini ya miaka mitano kufikia vifo asilimia 75 kati ya vizazi  hai 100,000 Tanzania haitatekelezeka.


Kaimu mganga mfawidhi wa hospitali hiyo Dr. Joseph Musagafa anasema kuwa kwa sasa hospitali yake ina upungufu wa nyumba za watumishi,  mawodi ya watoto, wanawake na wanaume.


‘’Nyumba za watumishi tunazo 14 wakati mahitaji ni 20, mawodi hayatoshi ambapo wodi moja ya wanawake, watoto na wanaume ni sawa na chumba kimoja cha mgonjwa staff na vyoo vipo vine wakati mahitaji ni vyoo sita’’ anasema Dr. Musagafa.


Kuhusu miundombinu, anasema hospitali hiyo ina wodi moja ya wanaume yenye vitanda kumi tu, wodi mbili ya wanawake na wodi mbili za watoto zenye vitanda kumi kila moja ambapo chumba cha wauguzi kinatumika kama chumba cha wagonjwa mahututi.


Anasema mawodi hayo yakipanuliwa mahitaji sahihi kwa upande wa vitanda vinahitajika 20 kwa kila wodi na visibanane kama ilivyo hivi sasa na kuwe na ukubwa mzuri wa vyumba ili kutenganisha wagonjwa badala ya kuchanganywa kama ilivyo hivi sasa.


‘’Hatuna miundombinu mizuri ya maji na tunategemea maji ya mvua na maji ya kupampu  yaliyoelekezwa kwenda nyumbani kwa Mwalimu Nyerere’’ anasema Dr. Musagafa.
Dr. Musagafa anataja sababu zinazosababisha vifo kwa wajawazito na watoto chini ya miaka mitano katika wilaya hiyo kuwa ni pamoja na upungufu wa damu, kuchelewa kufika hospitalini, kununua dawa madukani kabla ya kupima, kwenda kwa waganga wa jadi, usafiri duni na miundombinu mibovu, uchumi mdogo na ukosefu wa elimu ya afya.


Anakiri kuwa wajawazito wengi wanajifungulia nyumbani kutokana na sababu mbalimbali huku akitolea mfano kuwa umbali ni kikwazo pia ambapo wananchi wanaoishi katika maeneo ya Bugoji, Majila na Bulangi wapo mbali na hospitali.


‘’Wananchi hao wanaishi zaidi ya kilomita  100 hivyo kusafiri kuja hospitali kwa ajili ya kujifungua labda iwe rufaa ya kufanyiwa upasuaji maana jiografia ni mbaya na hakuna usafiri wa uhakika hivyo wengi wanaamua kujifungulia nyumbani’’ anasema Dr. Musagafa.


Naye muuguzi kiongozi wa hospitali hiyo Neema Muchunguza anasema kuwa kila mwezi zaidi ya wanawake 100 hujifungulia katika hospitali hiyo hivyo serikali inapaswa kufanyia kazi mapungufu na upanuzi wa miundombinu ya hospitali hiyo ya wilaya.

Mwandishi wa makala hii anapatikan kwa simu 0754 440749